نقد آزاد

حريم خصوصی کجاست؟

یادداشت زیر نوشته دکتر محمدرضا جوادی یگانه عضو هیات علمی دانشگاه تهران است که در

شماره ۹۴ هفته نامه همشهری جوان به چاپ رسیده است. از آنجا که نظرات دکتر درد امروز

جامعه ماست قرار دادن آن را در وبلاگ لازم دانستم . به امید آنکه مقبول نظر خوانندگان قرار

بگیرد.

                                            چشمها را باید شست

موضوع انتشار زندگی خصوصی افراد با فیلمی که اخیرا از یک بازیگر تلویزیون پخش شده دوباره

مطرح شده است. پیش از این هم چنین مسائلی درباره اعضای یک تیم معروف -مجریان

تلویزیون- بازیگران سینما و یک مداح منتشر شده بود.در اینجا درباره این بحث نمی کنیم که

آن افراد رفتار درستی داشته اند یا خیر و یا رفتارشان خلاف شرع بوده یا نه. یک قوه متصدی

قضاوت درباره این هاست و بالاتر از همه خداوند شاهد و حاکم است.درباره این هم بحث

نمی کنیم که چگونه چنین تصاویر و فیلمهائی تهیه و توزیع می شوند.

بلکه یک بعد دیگر مسئله که کمتر به آن پرداخته شده این است که چرا مردم چنین تصاویری

را می بینند.طبیعی است که مردم فرشته نیستند و ما گاه به وسوسه شیطان فریفته

می شویم. کنجکاوی و سرک کشیدن در زندگی مردم - و فضولی به معنای واقعی - خیلی

نایاب نیست. ولی اگر فردی به خانه مردم رفت و در غیاب صاحبخانه آلبوم خانوادگی آنها را

دید -که البته کاری ناپسند است - دیگر در حضور صاحبخانه سالک بازوی او را که قبلا

درباره اش نمی دانست مسخره نمیکند ؛ چون قرار نیست افشا شود که این راز چگونه کشف

شده است. در این موقعیت ٬ معترف ایم که خطا کاریم٬ لذا درباره آن - جز در جلسات خصوصی

و با کسانی که از خودمان هستند - چیزی نمی گوئیم. با این سرک کشیدن ها ٬ فقط

کنجکاوی نفس بهیمی خود را ارضا کرده ایم.

اکنون نفس جمعی جامعه ما٬ فیلم خصوصی دیگران را با ولع می بیند٬ عکسهائی از خوابگاه

دختران٬ استخر زنانه٬ میهمانی های خانوادگی و حتی عکس های عادی از زنان در کوچه و

خیابان را روی اینترنت می گذارد و می بیند و این عکسها و فیلم ها٬ سی دی به سی دی و

موبایل به موبایل می چرخد. چون عمومی شده٬ قبح آن ریخته؛ یعنی همه می بینیم تا از هم

خجالت نکشیم. در جریان جنایت صربها علیه مسلمانان بوسنی٬ فیلم تجاوز و تعرض صرب ها

به زنان مسلمان صرب ٬ در اروپا پخش شده بود و همین مساله ٬ اروپا را به سکوت در برابر این

جنایت آشکار کشانده بود و به نوعی آن ها هم در این جنایت سهیم بودند و این دلیل پخش

وسیع فیلم های تجاوزات صرب ها٬ توسط خود صرب ها بود.

امروزه هیچ نقطه ای برای زنان جامعه ما امن نیست و چشم ها و دوربین های حریص٬ هر لحظه

به دنبال قربانی می گردند و قربانی ٬ کسی است که زن باشد. لحظاتی در خیابانهای تهران

بایستید و کثیری راننده را مشاهده کنید که به هر زنی که کنار خیابان منتطر تاکسی ایستاده٬

بوق می زنند و از هیچ زنی نمی گذرند و خاطر کسی هم مکدر نمی شود.

البته باید مردان و زنانی که با ظاهری نا مناسب در جامعه ظاهر می شوند و عرصه عمومی را

با پارتی های شبانه یکی گرفته اند ٬ کنترل و تنبیه شوند ؛ اما آن دستور دینی وجه دیگری هم

دارد٬ وقتی می فرماید : (( به مردان... و زنان مومن بگو نگاه خود را کوتاه کرده و دامان خود را

پاک نگاه دارند و زنان زینت های خود را آشکار نکنند)). ما برای بخش دوم مجازات های روشن

گذاشته ایم٬ اما برای بخش اول٬ تنها به توصیه های اخلاقی بسنده کرده ایم. نوبرت الیاس

در کتاب فرایندهای متمدن شدن ٬ می گوید که بشر غربی به تدریج یاد گرفت که بر خود مسلط

شود و به حریم دیگران - فارغ از مساله جنسیت - بدون اجازه آنها ورودی نداشته باشد. ما نیز

نیازمند این آموزش هستیم. هر چند که در آموزه های دینی خود هم داریم. ما - شهروندان

معمولی جامعه - باید بر تخلفات خصوصی دیگران ( که فضای عمومی جامعه را مکدر نمی کند)

هم چشم ببندیم٬ چه رسد به رفتارهای عادی آن ها٬ که در محیط خصوصی خود انجام می دهند

و خجالت بکشیم اگر روزی دیگران بفهمند که ما این عکس ها و فیلم را می بینیم. شاید روزی

برسد که زنان جامعه ما با حجاب بخوابند٬ اگر این همه چشم رها - از قید هر ادبی - آسوده

بچرند.

+   مهدی شفیعی طهران ; ۱۱:٢٤ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢٩ آبان ،۱۳۸٥

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir